HOME » Guatemala

Guatamala

Guatemala, officieel de Republiek Guatemala (Spaans: República de Guatemala), is een land in Centraal-Amerika, grenzend aan MexicoBelizeHonduras en El Salvador. Guatemala heeft een uitermate gevarieerd landschap. In het midden en noordwesten van het land bevindt zich een hoogvlakte met berg- en vulkaantoppen tot boven 4000 meter hoogte. In departement Petén bevinden zich de beroemde Mayaruïnes van Tikal. De zuidelijke kuststreek en het westen van Guatemala zijn relatief vlak en worden intensief gebruikt voor het verbouwen van suikerrietfruitteelt en veeteelt. De hoofdstad van het land is Guatemala-Stad, dat gelegen is in het departement Guatemala.

GESCHIEDENIS

Van de vierde tot de elfde eeuw was Guatemala het kerngebied van de Mayabeschaving. In 1523 werd door de Spanjaarden onder leiding van Pedro de Alvarado aan de verovering van het gebied begonnen. Rond 1550was dat grotendeels voltooid, maar het zou nog tot 1697 duren eer de laatste Mayastaat, Tayasal, viel. Guatemala werd ingedeeld bij het onderkoninkrijk Nieuw-Spanje, waarvan het een kapiteinsgeneraliteit vormde die heel Centraal-Amerika omvatte. Het bestuurlijk centrum is meerdere keren verplaatst. De tweede keer is het naar Antigua Guatemala overgebracht (in het jaar 1543) en de vierde keer naar het huidige Guatemala Stad (in het jaar 1776).

In 1821 werd het als deel van het Mexicaanse Keizerrijk onafhankelijk van Spanje, en twee jaar later scheidde het zich met een aantal andere Centraal-Amerikaanse landen af als de Verenigde Staten van Centraal-Amerika. Die federatie hield op te bestaan in 1840, waarna Guatemala een onafhankelijke republiek werd. Aanvankelijk had Guatemala overwegend conservatieve regeringen. Met het aantreden van de 'liberale' regering van Justo Rufino Barrios in 1871 bloeide de economie op, vooral door de export van koffie; voor de inheemse boerenbevolking betekende zijn regime echter uitbuiting en rechteloosheid. In 1885 kwam een einde aan Barrios' regering toen hij sneuvelde op veldtocht in El Salvador, dat hij had aangevallen in de hoop de Centraal-Amerikaanse eenheid te herstellen.

Rond de eeuwwisseling werd het land onder Estrada Cabrera verder geopend voor buitenlands kapitaal en werden grote concessies verleend aan de Amerikaanse United Fruit Company (UFC). In 1931 vestigde Jorge Ubico zijn dictatuur, die zich vooral kenmerkte door militarisering van de samenleving en een verdere machtsuitbreiding van de UFC. De indiaanse bevolking bleef overwegend een uitgebuite onderklasse. Toen Ubico steeds autoritairder begon op te treden, werd hij na een onbloedige volksopstand in 1944 afgezet, hetgeen een korte periode van democratie en voorspoed inleidde, de 'tien jaren lente'. In 1945 trad namelijk de hervormer Juan José Arévalo aan, in 1951 opgevolgd door de sociaaldemocraat Jacobo Arbenz Guzmán. Deze startte landhervormingen, tot woede van het leger, de UFC en de Verenigde Staten, die zijn regering in 1954 omver wierpen.

Deze staatsgreep vormde het begin van een schier eindeloze reeks van militaire dictators, terwijl, vanaf 1962, een links-geïnspireerde guerrilla zich begon te roeren. Vanaf de jaren zeventig ontaardde het geweld tot een bloedige burgeroorlog (eufemistisch het 'gewapende binnenlandse conflict' geheten), waarvan - buiten de steden althans - vooral de indiaanse bevolking het slachtoffer werd. Het geweld culmineerde in de dictatuur van de godsdienstwaanzinnige Efraín Ríos Montt (1982-1983), tijdens wiens regime het leger op grote schaal massamoorden op de Mayaanse boerenbevolking organiseerde ('Guatemalteekse genocide').

De democratie werd, althans formeel, in 1986 hersteld met het aantreden van burgerpresident Vinicio Cerezo; de volgende presidenten zouden met één uitzondering allen burger zijn. Tien jaar later pas werd de burgeroorlog beëindigd onder Álvaro Arzú en keerde de vrede langzaam maar zeker terug. Sedert 1986 is Guatemala overwegend door centrum-rechtse en rechts-populistische regeringen bestuurd. De huidige president, Jimmy Morales (2016-), vormt daarop geen uitzondering.

 

Bron: Wikipedia